2.กฎหมายสารบัญญัติและกฎหมายวิธีสบัญญัติ

การแบ่งประเภทของกฎหมายออกเป็นกฎหมายสารบัญญัติและกฎหมายวิธีสบัญญัตินี้ เป็นการแบ่งโดยพิจารณาจากบทบาทของกฎหมายเป็นสำคัญ กล่าวคือ

กฎหมายสารบัญญัติ หมายถึง กฎหมายที่บัญญัติถึงเนื้อหาของสิทธิ  หน้าที่  ข้อห้าม  หรือ อาจกล่าวอีกนัยหนึ่งได้ว่า  เป็นกฎหมายที่คมความประพฤติของคนในสังคมโดยตรง  ตัวอย่างเช่น กฎหมายอาญา กฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เป็นต้น

กฎหมายวิธีสบัญญัติ หมายถึง กฎหมายที่บัญญัติถึงกระบวนการในการยุติข้อพิพาทที่เกิดขึ้นตามกฎหมายสารบัญญัติ ซึ่งได้แก่ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา เป็นต้น

ในการใช้กฎหมายทั้ง 2 ประเภทนี้  มักจะใช้แบบสอดคล้องไปด้วยกัน ไม่แยกใช้แต่เพียงประเภทใดลอย ๆ ดังตัวอย่างเช่น เมื่อเกิดการกระทำความผิดทางอาญาขึ้น เราจะรู้ได้ว่าเป็นความผิดทางอาญา  ก็เมื่อตรวจดูจากตัวบทกฎหมายที่มีอยู่ว่าเข้าลักษณะองค์ประกอบความผิดตามบทกฎหมายและบทกฎหมายนั้นได้กำหนกโทษสำหรับความผิดนั้น ๆ ไว้ด้วย  กฎหมายที่กำหนดองค์ประกอบความผิดและกำหนดความร้ายแรงแห่งโทษไว้นี้เป็นกฎหมายสารบัญญัติ ส่วนวิธีการที่จะใช้กฎหมายบังคับแก่การกระทำความผิดนั้น เป็นเรื่องที่เกี่บงกับกฎหมายวิธีสบัญญัติ ซึ่งจะเข้ามาเกี่ยวข้องตั้งแต่การร้องทุกข์ต่อเจ้าพนักงาน การฟ้องคดีต่อศาล การพิจารณาคดี และการพิพากษาคดี ตลอดจนการลงโทษแก่ผู้กระทำความผิด สำหรับคดีแพ่งก็เช่นเดียวกัน คือ เมื่อมีความขัดแย้งหรือโต้แย้งสิทธิระหว่างบุคคลตามที่กฎหมายสารบัญญัติรับรองไว้  เช่น  กรณีที่คู่สัญญาผิดสัญญาตามที่ได้ตกลงกันไว้  หรือกรณีที่ต้องการให้มีการรับรองสิทธิที่ตนมีตามที่กฎหมายบัญญัติ  คู่กรณีย่อมนำเรื่องขึ้นมาฟ้องร้องเป็นคดีต่อศาล หรือขอให้ศาลสั่งรับรองสิทธิหรือคุ้มครองสิทธิของตนได้ โดยการนำคดีแพ่งขึ้นสู่ศาลนี้  วิธีการและขั้นตอนในการดำเนินคดีตั้งแต่เริ่มฟ้องคดีไปจนถึงศาลพิจารณาพิพากษาและการบังคับคดีให้เป็นไปตามคำพิพากษานั้น เป็นเรื่องที่อยู่ในกฎหมายวิธีสบัญญัติ คือ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งทั้งสิ้น

แต่อย่างไรก็ตาม  อาจมีกรณีที่กฎหมายฉบับหนึ่งมีเนื้อหาทั้งส่วนสารบัญญัติและวิธีสบัญยัติรวมอยู่ด้วยกันได้  เช่น  พระราชบัญญัติล้มละลาย ซึ่งมีเนื้อหาในส่วนที่เกี่ยวกับหลักเกณฑ์ องค์ประกอบ และสภาพบังคับ  เป็นกฎหมายสารบัญญัติ และมีเนื้อหาที่กล่าวถึงวิธีการดำเนินคดีล้มละลาย  ซึ่งกฎหมายวิธีสบัญญัติรวมอยู่ด้วย6

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s